Saturday, August 4, 2012

Η δημοκρατία της αχρηστίας

του Δημοσθένη Κούρτοβικ

Τα Νέα

4 Αυγούστου 2012

Σε ένα από τα βιβλία του ο Κούντερα παρατηρεί ότι σε όλες τις χώρες του κόσμου οι μυστικές υπηρεσίες παρακολουθούν τηλέφωνα πολιτών, αλλά μόνο στην κομμουνιστική Τσεχοσλοβακία το διαλαλούσαν κιόλας, μεταδίδοντας από το ραδιόφωνο τις μαγνητοφωνημένες συνδιαλέξεις που υπέκλεπταν. Ο χαφιεδισμός, δηλαδή, δεν ήταν μόνον απενοχοποιημένος αλλά και αναγνωριζόταν ως μέρος της κανονικότητας στην καθημερινή ζωή. Ηταν κι αυτό μια μορφή διαφάνειας.

Δεν ξέρω αν η Τσεχοσλοβακία είχε πράγματι την παγκόσμια αποκλειστικότητα σ' αυτό το ευγενές πεδίο. Η Ελλάδα, όμως, την έχει σίγουρα, με τρόπο εντελώς ανάλογο, στο εξίσου ευγενές πεδίο της διαφθοράς. Η διαφθορά σ' εμάς δεν ντρέπεται να εμφανιστεί ως αυτό που είναι, γιατί ξέρει ότι χαίρει όχι μόνον ασυλίας αλλά κι ενός είδους προβολής όπου υπολανθάνει ο θαυμασμός, ένα κρυφό «βρε, δες πώς τα κατάφερε ο άτιμος/η άτιμη!». Μόνο στα ελληνικά, άλλωστε, ένα επίθετο μπορεί να συναρτά την απουσία τιμής με την παρουσία θετικών ιδιοτήτων: καπατσοσύνης, μαγκιάς, ακόμα και τσαχπινιάς («ατιμούλικο εσύ!»).

Έτσι θα εξηγείται γιατί ένας πρώην υπουργός που θησαύρισε από μίζες δεν διστάζει να κάνει από το κελί της φυλακής μαθήματα εθνικού χρέους και πολιτικής αποτελεσματικότητας στους κυβερνώντες• γιατί συνδικαλιστές που αποκαλύφθηκε ότι έκαναν ιδιωτικά ταξίδια πολυτελείας με δημόσιο χρήμα δεν αισθάνονται την ανάγκη να κατεβάσουν έστω τόσο δα τους τόνους της επιθετικής ρητορικής τους περί «προστασίας της περιουσίας του λαού»∙ γιατί πανεπιστημιακοί που διέλυσαν τα πανεπιστήμιά τους με χαμερπείς συναλλαγές και σκαστές λαμογιές εμφανίζονται ως πρόμαχοι της «ανεξαρτησίας της γνώσης»• γιατί δημοσιογράφοι που είναι γνωστό ότι έχουν κάνει του κόσμου τις απατεωνιές είναι πετυχημένοι εκδότες και κήνσορες της ηθικής ή του πατριωτισμού των άλλων∙ γιατί δικαστικοί και μεγαλοδικηγόροι που διέπρεψαν στο παραδικαστικό κύκλωμα συγγράφουν απομνημονεύματα με την άνεση και την αυτοπεποίθηση ενός σταρ∙ γιατί αρχιερείς που θα τους σιχαινόταν και ο υπόκοσμος ζητούν και τα ρέστα, όταν και αν καθαιρούνται.

Αυτό συμβαίνει μάλλον επειδή η χώρα μας είναι η μόνη στον κόσμο που εφαρμόζει την υπέρτατη αρχή της δημοκρατίας, εκείνη που διακήρυξε στα χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης ο λαϊκός δικαστής Φουκέ-Τενβίλ πριν στείλει στην καρμανιόλα τον μεγάλο χημικό Λαβουαζιέ. Οταν ο τελευταίος ζήτησε αναβολή της εκτέλεσής του για να ολοκληρώσει ένα σημαντικό πείραμα, η απάντηση που πήρε ήταν «Η δημοκρατία δεν έχει ανάγκη από μεγαλοφυΐες». Ορθότατο! Και, όπως είπα, μόνον εμείς το κατανοήσαμε σε όλο του το βάθος. Ετσι, την προωθημένη δημοκρατία μας τη χαρακτηρίζει η ύπαρξη τριών κατηγοριών πολιτών: των χρήσιμων άχρηστων, των άχρηστων άχρηστων και των άχρηστων χρήσιμων.

Περισσότερα

No comments: